จัดซ้อมดับเพลิงและอพยพหนีไฟเอง ทำอย่างไรให้ถูกกฎหมาย

ใครต้องเข้าร่วมบ้าง

การจัดฝึกซ้อมดับเพลิงและอพยพหนีไฟประจำปีเป็นหน้าที่ที่นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างทุกคนเข้าร่วมพร้อมกันอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง สถานประกอบกิจการที่ต้องการดำเนินการฝึกซ้อมด้วยตนเองโดยไม่จ้างหน่วยงานภายนอกที่ขึ้นทะเบียนสามารถทำได้ แต่ต้องปฏิบัติตามแนวทางและจัดเตรียมข้อมูลเพื่อขอความเห็นชอบจากทางราชการตามขั้นตอนต่อไปนี้

ขั้นตอนที่ 1 เตรียมข้อมูลและแผนผังสถานที่

ก่อนเริ่มซ้อมแผน ต้องจัดเตรียมข้อมูลพื้นฐานของสถานประกอบกิจการให้พร้อม

• ข้อมูลทั่วไปและความเสี่ยง รวบรวมจำนวนพนักงาน กระบวนการผลิต และระบุปัจจัยเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดอัคคีภัยในพื้นที่ซ้อม เช่น สารเคมี สารไวไฟ อุปกรณ์ไฟฟ้า หรือจุดที่มีความร้อน
• แผนผังอาคาร ต้องแสดงอาคารทั้งหมด ถนนโดยรอบ จุดรวมพล และจุดติดตั้งอุปกรณ์ดับเพลิง รวมถึงต้องมีแผนผังแสดงเส้นทางหนีไฟของทุกชั้นอย่างชัดเจน

ขั้นตอนที่ 2 กำหนดแผนและบทบาทหน้าที่

ต้องจัดเตรียมแผนการทำงาน 2 ส่วนหลัก พร้อมมอบหมายผู้รับผิดชอบอย่างชัดเจน

• แผนการดับเพลิง กำหนดลำดับขั้นตอนเมื่อพนักงานพบเหตุเพลิงไหม้ การเข้าดับเพลิงขั้นต้น และการรายงานตามลำดับชั้นไปจนถึงผู้อำนวยการดับเพลิง รวมทั้งกำหนดทีมงาน เช่น ชุดควบคุมเครื่องจักร และชุดผจญเพลิง
• แผนอพยพหนีไฟ กำหนดบทบาทสำคัญ เช่น ผู้นำทางหนีไฟที่ถือธงนำพนักงานออกตามเส้นทาง ผู้ตรวจสอบยอดพนักงานที่เช็กชื่อที่จุดรวมพลและรายงาน หน่วยช่วยชีวิตที่ค้นหาผู้ติดค้างและปฐมพยาบาล และผู้อำนวยการอพยพหนีไฟ

ขั้นตอนที่ 3 สร้างเหตุการณ์จำลอง

การซ้อมที่ดีต้องมีเหตุการณ์จำลองที่สอดคล้องกับความเสี่ยงจริง โดยระบุรายละเอียดเรียงตามลำดับเวลาตั้งแต่จุดเริ่มต้นจนถึงเหตุการณ์สงบ ตัวอย่างเช่น

• เวลา 11.00 น. พบเหตุเพลิงไหม้ที่แผนกที่กำหนด เข้าดับเพลิงเบื้องต้น
• เวลา 11.02 น. ระงับเพลิงไม่ได้ แจ้งผู้อำนวยการ สั่งกดสัญญาณอพยพ ตัดไฟฟ้า
• เวลา 11.03 น. แจ้งหน่วยดับเพลิงภายนอก ผู้นำทางเริ่มนำพนักงานอพยพไปจุดรวมพล
• เวลา 11.08 น. ตรวจสอบยอด พบผู้ติดค้าง ส่งหน่วยช่วยชีวิตเข้าค้นหา

ขั้นตอนที่ 4 คุณสมบัติของผู้ดำเนินการฝึกซ้อม

หากบริษัทจะจัดซ้อมเอง บุคคลที่เป็นผู้ดำเนินการฝึกซ้อมต้องผ่านการฝึกอบรมการดับเพลิงขั้นต้นจากหน่วยงานราชการ หรือหน่วยงานที่กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานรับรอง โดยต้องมีใบประกาศนียบัตรแนบเป็นหลักฐาน

ขั้นตอนที่ 5 ยื่นขอความเห็นชอบล่วงหน้า

เมื่อจัดเตรียมแผน เหตุการณ์จำลอง และเอกสารทั้งหมดเรียบร้อยแล้ว กฎหมายบังคับให้นายจ้างต้องส่งแผนและรายละเอียดทั้งหมดให้แก่อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย พิจารณาให้ความเห็นชอบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนวันฝึกซ้อมจริง

ขั้นตอนที่ 6 ปฏิบัติการซ้อมจริง

ในวันฝึกซ้อมจริง ควรเริ่มจากการประชุมชี้แจงแผนและทบทวนความเข้าใจของทีมงานก่อน จากนั้นจึงเริ่มการฝึกซ้อมตามเหตุการณ์จำลอง ณ สภาพการทำงานจริง โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือลูกจ้างทุกคนที่ทำงานในอาคารเดียวกัน รวมถึงนายจ้างทุกรายที่ใช้อาคารร่วมกัน ต้องฝึกซ้อมพร้อมกันในวันและเวลาเดียวกัน

ขั้นตอนที่ 7 ประเมินผลและส่งรายงาน

หลังการซ้อมเสร็จสิ้น ต้องประเมินผลอย่างเป็นรูปธรรม ครอบคลุม 4 ด้าน

1. การปฏิบัติตามขั้นตอน ทั้งการสื่อสารและระยะเวลา
2. การปฏิบัติตามแผน ความเข้าใจบทบาทของแต่ละทีม
3. การใช้อุปกรณ์
4. การประเมินแผนอพยพโดยรวม และสรุปเวลาที่ใช้ในการอพยพ

สิ่งที่ต้องส่งหลังซ้อมเสร็จ

นายจ้างต้องจัดทำรายงานผลการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ โดยระบุเกณฑ์การประเมินว่าไม่ดี พอใช้ ดี หรือดีมาก แล้วยื่นต่อหน่วยงานราชการภายใน 30 วันนับแต่วันที่เสร็จสิ้นการฝึกซ้อม